कक्षा 11वीं संस्कृत अर्धवार्षिक परीक्षा पेपर 2026-27 का पेपर आज दोपहर 2:00 बजे आयोजित होने वाला है। विद्यार्थियों को आज संस्कृत विषय का प्रश्नपत्र कुछ इस प्रकार से देखने को मिलेगा। यदि आप कक्षा 11वीं संस्कृत अर्धवार्षिक पेपर 2026-27 की तलाश कर रहे हैं, तो आपको इस वेबसाइट पर संपूर्ण प्रश्नपत्र और उसका पूरा सॉल्यूशन उपलब्ध कराया जाएगा।
यहाँ आपको Class 11th Sanskrit Half Yearly Question Paper 2026-27 के सभी प्रश्नों के साथ उनके सही उत्तर भी नीचे देखने को मिलेंगे। विद्यार्थियों की सुविधा के लिए हम संपूर्ण संस्कृत पेपर और उसका विस्तृत हल प्रदान कर रहे हैं, जिससे आप प्रत्येक प्रश्न का उत्तर आसानी से समझ सकें।

i
प्र. 1. उचितं विकल्पं चित्वा लिखत – (1 × 6 = 6)
- द्विगु समासस्य उदाहरणम् अस्ति – (अ) पीताम्बरः (ब) त्रिलोकम् (स) रामलक्ष्मणौ (द) यथाशक्ति
- ‘दशाननः’ पदे समासः अस्ति – (अ) द्विगुः (ब) द्वन्द्वः (स) बहुव्रीहिः (द) तत्पुरुषः
- ‘रामलक्ष्मणौ’ इत्यस्य पदस्य समासविग्रहः अस्ति – (अ) रामः च लक्ष्मणः च (ब) रामस्य लक्ष्मणः (स) रामेण लक्ष्मणः (द) रामाय लक्ष्मणः
- ‘इत्यादि’ इत्यत्र सन्धिः अस्ति – (अ) दीर्घसन्धिः (ब) गुणसन्धिः (स) यण्सन्धिः (द) वृद्धिसन्धिः
- ‘महा + ईशः’ इत्यत्र सन्धिपदम् अस्ति – (अ) महाशः (ब) महेशः (स) महीशः (द) महिशः
- ‘जगदीशः’ इत्यस्मिन् पदे सन्धिविच्छेदः अस्ति – (अ) जगत् + ईशः (ब) जग + दीशः (स) जगद् + इशः (द) जगति + ईशः
प्र. 2. रिक्तस्थानानि पूरयत –
- ‘गमिष्यति’ इत्यत्र ……………………. लकारः अस्ति। (लृट् / लङ्)
- ‘अलिखत्’ इत्यस्मिन् पदे ……………………. लकारः अस्ति। (लट् / लङ्)
- ‘पठामि’ इत्यस्मिन् पदे ……………………. पुरुषः अस्ति। (प्रथमः / उत्तमः)
- ‘पठ्’ धातोः लृट् लकारस्य प्रथमपुरुषे बहुवचने रूपं ……………………. भवति। (पठिष्यन्ति / पठिष्यति)
- ‘प्रहारः’ इत्यस्मिन् पदे ……………………. उपसर्गः अस्ति। (प्र / परा)
- ‘अनु’ उपसर्गयुक्तं पदम् ……………………. अस्ति। (अनुभवः / अधिकारः)
- ‘दुर्जनः’ इत्यस्मिन् पदे ……………………. उपसर्गः अस्ति। (दुर् / दुस्)
प्र. 3. शुद्धवाक्यानां समक्षम् ‘आम्’ अशुद्धवाक्यानां समक्षं ‘न’ इति लिखत – (1 × 6 = 6)
- ‘गन्तुम्’ इत्यस्मिन् पदे ‘तुमुन्’ प्रत्ययः अस्ति।
- ‘आदाय’ इत्यस्मिन् पदे ‘क्त्वा’ प्रत्ययः अस्ति।
- ‘श्रुत्वा’ इत्यत्र पदे ‘तुमुन्’ प्रत्ययः अस्ति।
- ‘पठितवान्’ इत्यस्मिन् पदे ‘क्तवतु’ प्रत्ययः अस्ति।
- ‘विहाय’ इत्यस्मिन् पदे ‘ल्यप्’ प्रत्ययः अस्ति।
- ‘अधुना त्वं गच्छ’ इत्यत्र ‘अधुना’ पदम् अव्ययम् अस्ति।
प्र. 4. उचितं युग्ममेलनं कुरुत – (1 × 7 = 7)
| स्तम्भ ‘अ’ | स्तम्भ ‘ब’ |
| 1. जलम् | (क) द्वितीया विभक्तिः |
| 2. वृक्षस्य | (ख) नीरम् |
| 3. रामात् | (ग) षष्ठी विभक्तिः |
| 4. विद्यालयम् | (घ) पञ्चमी विभक्तिः |
| 5. अचिरम् | (ङ) अव्ययम् |
| 6. सदा | (च) शीघ्रम् |
| 7. गच्छन् | (छ) शतृ प्रत्ययः |
प्र. 5. एकपदेन उत्तरं लिखत – (1 × 6 = 6)
- ‘मधुरं वचनम्’ इत्यत्र विशेषणपदं किम् अस्ति?
- ‘विद्वान् जनः’ इत्यत्र विशेष्यपदं किम् अस्ति?
- ‘हरितः वृक्षः’ इत्यस्मिन् पदे विशेष्यपदं किम् अस्ति?
- ‘श्वेतः अश्वः’ इत्यत्र विशेषणपदं किम् अस्ति?
- ‘वने सिंहः वसति’ अत्र ‘वने’ पदे का विभक्तिः अस्ति?
- ‘हिमालयात्’ पदे का विभक्तिः अस्ति?
अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत – (प्र. 6 से प्र. 10)
प्र. 6. कुशलप्रशासनम् पाठानुसारं राजा कैः सह मन्त्रणां कुर्यात्? (2)अथवा कस्मिन् रताः जनाः शान्तिं लभन्ते?
प्र. 7. गान्धिमहोदयस्य जन्म कुत्र कदा च अभवत्? (2)अथवा सत्याग्रहाश्रमः कस्याः नद्याः तीरे स्थापितः आसीत्?
प्र. 8. महात्मना गान्धिना कानि व्रतानि पालितानि? (2)अथवा सत्याग्रहाश्रमे जीवनं कीदृशम् आसीत्?
प्र. 9. वर्षाकाले मेघाः कीदृशाः दृश्यन्ते? (2)अथवा शरत्काले जलानि कीदृशानि भवन्ति?
प्र. 10. सज्जनानां विभूतयः किमर्थं भवन्ति? (2)अथवा विद्या किं ददाति?
प्र. 11. स्वपाठ्यपुस्तकात् कश्चन एकं सुभाषितं / श्लोकं लिखत, यः अस्मिन् प्रश्नपत्रे न आगतः। (2)
]
प्र. 12. रेखांकितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत – (कोऽपि द्वे) (1 × 2 = 2)
]
- वृक्षस्य छाया शीतला भवति।
- वर्षाकाले मयूराः नृत्यन्ति।
- गान्धिमहोदयः सत्यस्य मार्गम् अनुसृतवान्।
प्र. 13. अधोलिखितानि वाक्यानि कः कं प्रति कथयति – (कोऽपि द्वे) (1 × 2 = 2)
]
- “कच्चिद् धर्मार्थकामानां समं विभागं करोषि?”
- “मा खलु चापलं कुरु।”
- “अहं सत्यम् एव वदामि।”
प्र. 14. वेदाङ्गानां संख्या कति अस्ति? तेषां नामानि लिखत। (2)
] अथवा पुराणानि कति सन्ति? केषाञ्चित् चतुर्णां पुराणानां नामानि लिखत।
प्र. 15. महाभारतस्य लेखकः कः अस्ति? अस्मिन् कति पर्वाणि सन्ति? (2)
] अथवा महाकवेः कालिदासस्य द्वयोः महाकाव्ययोः नामानि लिखत।
प्र. 16. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत – (1 × 3 = 3)
भारतवर्षस्य स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामे महात्मनः गान्धिनः योगदानम् अविस्मरणीयम् अस्ति। सः सत्यं, अहिंसा, अस्तेयम्, अपरिग्रहः, ब्रह्मचर्यम् इति पञ्चव्रतानां पालनम् अकरोत्। तेन साबरमतीनद्याः तीरे सत्याग्रहाश्रमः स्थापितः। तत्र सर्वे जनाः जाति-धर्म-भेदं विहाय एकत्र वसन्ति स्म।
प्रश्नाः –
- भारतवर्षस्य स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामे कस्य योगदानम् अविस्मरणीयम् अस्ति?
- सत्याग्रहाश्रमः कस्याः नद्याः तीरे स्थापितः?
- आश्रमे जनाः किं विहाय एकत्र वसन्ति स्म?
अथवा
परोपकारः एव मानवजीवनस्य परमः धर्मः अस्ति। नद्यः स्वयं जलं न पिबन्ति, वृक्षाः स्वयं फलानि न खादन्ति, मेघाः अपि परेषां हिताय एव जलं वर्षन्ति। एवमेव सज्जनानां सम्पत्तयः अपि परोपकाराय एव भवन्ति।
प्रश्नाः –
- मानवजीवनस्य परमः धर्मः कः अस्ति?
- के स्वयं फलानि न खादन्ति?
- सज्जनानां सम्पत्तयः किमर्थं भवन्ति?
प्र. 17. अधोलिखितं पद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत – (1 × 3 = 3)
]
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः।
न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः॥
प्रश्नाः –
- कार्याणि केन सिध्यन्ति?
- सुप्तस्य सिंहस्य मुखे के न प्रविशन्ति?
- ‘उद्यमेन’ इत्यस्मिन् पदे का विभक्तिः अस्ति?
अथवा
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्।
पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्॥
प्रश्नाः –
- विद्या किं ददाति?
- मनुष्यः पात्रत्वात् किम् आप्नोति?
- धनात् किं भवति?
प्र. 18. अधोलिखितं नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत – (1 × 3 = 3)
]
प्रथमा तापसी – अयि सर्वदमन! मा खलु चापलं कुरु। सिंहशिशुं मुञ्च।
बालः – जृम्भस्व सिंह! दन्तान् ते गणयिष्ये।
द्वितीया तापसी – अविनीत! किं नः अपत्यनिर्विशेषाणि सत्त्वानि विप्रकरोषि?
राजा –(विलोक्य) को नु खलु अयं तेजस्वी बालः?
प्रश्नाः –
- बालकस्य नाम किम् अस्ति?
- बालः कस्य दन्तान् गणयितुम् इच्छति?
- ‘तेजस्वी बालः’ इत्यत्र विशेषणपदं किम् अस्ति?
अथवा
गुरुः – वत्स! किं पठितं त्वया अद्य?
शिष्यः – गुरुदेव! अद्य मया संस्कृतसाहित्यस्य इतिहासः पठितः।
गुरुः – शोभनम्। संस्कृतभाषा सर्वेषां शास्त्राणां जननी अस्ति। अतः प्रतिदिनम् अस्याः अभ्यासः करणीयः।
प्रश्नाः –
- शिष्येण अद्य किं पठितम्?
- सर्वेषां शास्त्राणां जननी का अस्ति?
- प्रतिदिनं कस्याः अभ्यासः करणीयः?
प्र. 19. प्रदत्तैः शब्दैः रिक्तस्थानानि पूरयत – (कोऽपि त्रयः) (1 × 3 = 3)
] (मञ्जूषा – वर्षाकाले, सज्जनाः, सत्यम्, परोपकाराय)
- सदा ……………………. वद।
- ……………………. मयूराः वने नृत्यन्ति।
- वृक्षाः ……………………. फलन्ति।
- ……………………. सर्वदा परहितं चिन्तयन्ति।
प्र. 20. प्रदत्तैः शब्दैः अनुच्छेदपूर्तिं कुरुत – (0.5 × 8 = 4)
] (मञ्जूषा – भारतदेशः, हिमालयः, नद्यः, संस्कृतेः, विविधतायाम्, राजधानी, राष्ट्रभाषा, विश्वगुरुः)
अस्माकं देशः (1) ……………………. अस्ति। अस्य उत्तरदिशायां पर्वतराजः (2) ……………………. विराजते। अत्र गङ्गा-यमुना-नर्मदादयः पवित्राः (3) ……………………. प्रवहन्ति। अयं देशः प्राचीनतम्याः (4) ……………………. केन्द्रम् अस्ति। अत्र (5) ……………………. एकता दृश्यते। भारतस्य (6) ……………………. नवदिल्ली अस्ति। अस्य देशस्य (7) ……………………. हिन्दी अस्ति। प्राचीनकाले भारतं (8) ……………………. आसीत्।
प्र. 21. अधोलिखितम् अपठितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत – (1 × 4 = 4)
]
संस्कृतभाषा विश्वस्य प्राचीनतमा समृद्धा च भाषा अस्ति। एषा देववाणी इति नाम्ना अपि प्रसिद्धा अस्ति। भारतस्य प्राचीनः इतिहासः, वेदाः, पुराणानि, उपनिषदः, रामायणं महाभारतं च अस्याम् एव भाषायां लिखितानि सन्ति। आधुनिककाले सङ्गणकस्य (कम्प्यूटरस्य) कृते अपि संस्कृतभाषा सर्वोत्तमभाषा मन्यते। अतः अस्माभिः सर्वेः संस्कृतभाषायाः अध्ययनं संरक्षणं च करणीयम्।
प्रश्नाः –
- विश्वस्य प्राचीनतमा भाषा का अस्ति?
- संस्कृतभाषा केन नाम्ना प्रसिद्धा अस्ति?
- आधुनिककाले सङ्गणकस्य कृते का भाषा सर्वोत्तमभाषा मन्यते?
- अस्य गद्यांशस्य समुचितं शीर्षकं लिखत।
प्र. 22. स्वविद्यालयस्य प्राचार्यं प्रति शुल्कमुक्ति-हेतोः एकं प्रार्थनापत्रं संस्कृतभाषायां लिखत। (4)
] अथवा स्वमित्रं प्रति अर्द्धवार्षिकपरीक्षायाः सज्जताविषये एकं पत्रं संस्कृतभाषायां लिखत।
प्र. 23. अधोलिखितेषु कस्यचित् एकस्य कवेः परिचयं संस्कृतभाषायां लिखत – (4)
(क) महाकविः कालिदासः (ख) महाकविः भासः (ग) महर्षिः वाल्मीकिः (घ) महर्षिः वेदव्यासः
कक्षा 11वीं संस्कृत अर्द्धवार्षिक परीक्षा 2026-27 के सभी 23 प्रश्नों का सम्पूर्ण हल नीचे दिए गए बटन से डाउनलोड करें।








