नमस्कार विद्यार्थियों! मैं आप सभी विद्यार्थियों के लिए Class 10th Sanskrit Trimasik Paper 2026 का एक पेपर लेकर आ चुका हूँ। जैसा की त्रैमासिक परीक्षा प्रारंभ हो चुकी है और कल सुबह आपका संस्कृत का पेपर है और यदि आप Class 10th Sanskrit Trimasik Paper 2026 की तैयारी कर रहे हैं, तो यह पेपर आपके लिए काफी उपयोगी हो सकता है।विद्यार्थियों जैसा की हिंदी के पेपर की बहुत आवश्यकता है इसलिए मैं Class 10th Sanskrit Trimasik Paper 2026 परीक्षा का पेपर लेकर आ चुका हूं इस पेपर का संपूर्ण सॉल्यूशन भी आपको मैं देने वाला हूं संबंधित प्रश्न पत्र आपके ब्लूप्रिंट के अनुसार तैयार किया गया है जो माध्यमिक शिक्षा मंडल भोपाल द्वारा त्रैमासिक परीक्षा के लिए बनाया गया है
| विवरण | जानकारी |
|---|---|
| परीक्षा बोर्ड | मध्य प्रदेश माध्यमिक शिक्षा मंडल (MPBSE) |
| कक्षा | 10वीं |
| विषय | संस्कृत |
| परीक्षा | त्रैमासिक परीक्षा |
| शैक्षणिक सत्र | 2026-27 |
| पेपर | Class 10th Sanskrit Trimasik Paper 2026 |
| पहला गणित पेपर | 8 सितंबर 2026 |
| परीक्षा अवधि | 3 घंटे |
| पूर्णांक | 75 अंक |
| तैयारी सामग्री | मॉडल पेपर + उत्तर |
| आधिकारिक वेबसाइट | MPBSE.net |
त्रैमासिक परीक्षा 2026-27
कक्षा – 10वीं
विषय – संस्कृत
समय – 3 घंटे
पूर्णांक – 75
निर्देशाः –
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः सन्ति।
- प्रश्नानां सम्मुखे अंकाः प्रदत्ताः सन्ति।
- प्रश्नसंख्या 1 तः 5 पर्यन्तं वस्तुनिष्ठप्रश्नाः सन्ति।
- यत्र विकल्पः प्रदत्तः अस्ति, तत्र एकस्य विकल्पस्य उत्तरं लिखत।
- उत्तराणि स्पष्टाक्षरैः लिखत।
प्रश्न 1. उचितं विकल्पं चित्वा लिखत। 6
(i) ‘शुचिपर्यावरणम्’ पाठे मुख्यतः कस्य महत्त्वं प्रतिपादितम् अस्ति?
(अ) धनस्य
(ब) पर्यावरणस्य
(स) शिक्षायाः
(द) क्रीडायाः
(ii) ‘वृक्षाः’ अस्माकं किं कुर्वन्ति?
(अ) पर्यावरणं शुद्धं कुर्वन्ति
(ब) जलं दूषयन्ति
(स) वायुम् दूषयन्ति
(द) भूमिं नाशयन्ति
(iii) ‘बुद्धिर्बलवती सदा’ पाठस्य मुख्यसन्देशः कः अस्ति?
(अ) बलस्य महत्त्वम्
(ब) बुद्धेः महत्त्वम्
(स) धनस्य महत्त्वम्
(द) निद्रायाः महत्त्वम्
(iv) ‘जननी तुल्यवत्सला’ पाठे कस्य स्नेहः वर्णितः अस्ति?
(अ) पितुः
(ब) मित्रस्य
(स) मातुः
(द) गुरोः
(v) ‘सुभाषितानि’ पाठे मुख्यतः के विषयाः प्रतिपादिताः सन्ति?
(अ) सदाचारः
(ब) युद्धम्
(स) व्यापारः
(द) यात्रा
(vi) ‘प्रकृतिः’ अस्माकं जीवनस्य _______ अस्ति।
(अ) शत्रुः
(ब) आधारः
(स) भारः
(द) विरोधः
प्रश्न 2. रिक्तस्थानानि पूरयत। 6
(i) पर्यावरणस्य संरक्षणं सर्वेषां _______ अस्ति।
(ii) बुद्धिः _______ भवति।
(iii) माता सदा स्वसन्ताने _______ भवति।
(iv) सज्जनाः सदा _______ आचरन्ति।
(v) वृक्षाः अस्मभ्यं _______ ददति।
(vi) प्रकृतिः अस्माकं _______ अस्ति।
प्रश्न 3. सत्यं / असत्यं लिखत। 6
(i) स्वच्छं पर्यावरणं स्वस्थजीवनाय आवश्यकम् अस्ति।
(ii) बुद्धिः सर्वदा बलात् हीना भवति।
(iii) माता स्वसन्ताने अत्यन्तं स्नेहं करोति।
(iv) सुभाषितानि सदाचारस्य शिक्षां ददति।
(v) वृक्षाः पर्यावरणस्य शत्रवः सन्ति।
(vi) प्रकृतेः संरक्षणं सर्वेषां कर्तव्यम् अस्ति।
प्रश्न 4. उचितं युग्मं मेलयत। 6
‘अ’ ‘ब’
(i) शुचिपर्यावरणम् (अ) माता
(ii) बुद्धिर्बलवती सदा (ब) सदाचारः
(iii) जननी तुल्यवत्सला (स) पर्यावरणम्
(iv) सुभाषितानि (द) बुद्धेः महत्त्वम्
(v) प्रकृतिः (इ) सौहार्दम्
(vi) वृक्षाः (फ) प्राणवायुम्
प्रश्न 5. एकपदेन उत्तरं लिखत। 6
(i) पर्यावरणस्य रक्षणं केषां कर्तव्यम् अस्ति?
(ii) बुद्धिः कस्य अपेक्षया श्रेष्ठा भवति?
(iii) जननी कीदृशी भवति?
(iv) सुभाषितानि किं शिक्षयन्ति?
(v) वृक्षाः किं ददति?
(vi) प्रकृतिः कस्य आधारः अस्ति?
प्रश्न 6. अधोलिखितेषु प्रश्नेषु पञ्चानां प्रश्नानाम् संस्कृतेन उत्तरं लिखत। 10
(i) शुचिपर्यावरणस्य किं महत्त्वम् अस्ति?
(ii) पर्यावरणस्य प्रदूषणं कथं निवारयितुं शक्यते?
(iii) बुद्धेः महत्त्वं किम् अस्ति?
(iv) माता स्वसन्तानस्य पालनं कथं करोति?
(v) सुभाषितानि अस्मान् किं शिक्षयन्ति?
(vi) वृक्षाः अस्मभ्यं किं किं ददति?
(vii) प्रकृतेः सौन्दर्यं कथं वर्धते?
प्रश्न 7. कः कं प्रति कथयति? 2
(i) “अहं त्वां न त्यक्ष्यामि।”
(ii) “बुद्ध्या कार्यं साधय।”
प्रश्न 8. प्रश्ननिर्माणं कुरुत। 2
(i) बालकः विद्यालयं गच्छति।
(‘कुत्र’ इति पदेन प्रश्ननिर्माणं कुरुत।)
(ii) रामः फलम् खादति।
(‘किम्’ इति पदेन प्रश्ननिर्माणं कुरुत।)
प्रश्न 9. पाठ्यपुस्तकात् कण्ठस्थं श्लोकद्वयं लिखत। 2
प्रश्न 10. वाच्यपरिवर्तनं कुरुत। 2
(i) रामः पुस्तकं पठति।
(कर्मवाच्ये परिवर्तयत।)
(ii) सीता पत्रं लिखति।
(कर्मवाच्ये परिवर्तयत।)
प्रश्न 11. अशुद्धकारकाणां संशोधनं कुरुत। 2
(i) रामः विद्यालयं गच्छति।
(ii) बालकः गुरुणा नमति।
प्रश्न 12. उचितपदेन रिक्तस्थानानि पूरयत। 2
(i) माता _______ स्नेहं करोति। (पुत्रः / पुत्रम्)
(ii) वृक्षाः _______ ददति। (फलानि / फलम्)
प्रश्न 13. घटनानां उचितक्रमं लिखत। 2
(i) सिंहः जाले बद्धः अभवत्।
(ii) मूषकः जालं कर्तितवान्।
(iii) सिंहः मूषकं जीवितं त्यक्तवान्।
(iv) मूषकः सिंहस्य साहाय्यं कृतवान्।
प्रश्नानां उचितक्रमः लिखत।
प्रश्न 14. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत। 3
वृक्षाः अस्माकं जीवनस्य आधाराः सन्ति। ते अस्मभ्यं प्राणवायुम्
ददति। वृक्षैः विना पृथिव्यां जीवनं कठिनं भवेत्। वृक्षाः फलानि,
पुष्पाणि, काष्ठं च ददति। अतः अस्माभिः वृक्षाः रक्षणीयाः।
(क) वृक्षाः कस्य आधाराः सन्ति?
(ख) वृक्षाः अस्मभ्यं किं ददति?
(ग) अस्माभिः के रक्षणीयाः?
प्रश्न 15. अधोलिखितं पद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत। 3
सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात्
न ब्रूयात् सत्यमप्रियम्।
प्रियं च नानृतं ब्रूयात्
एष धर्मः सनातनः॥
(क) किं ब्रूयात्?
(ख) किं न ब्रूयात्?
(ग) एषः कः धर्मः अस्ति?
प्रश्न 16. अधोलिखितं नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत। 3
माता – पुत्र! त्वं कुत्र गच्छसि?
पुत्रः – अम्ब! अहं विद्यालयं गच्छामि।
माता – समयेन विद्यालयं गच्छ। मनोयोगेन पठ।
पुत्रः – आम् अम्ब! अहं परिश्रमेण पठिष्यामि।
(क) पुत्रः कुत्र गच्छति?
(ख) माता पुत्रं किं कथयति?
(ग) पुत्रः कथं पठिष्यति?
प्रश्न 17. अधोलिखितम् अपठितगद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत। 4
एकः कृषकः आसीत्। सः प्रतिदिनं प्रातःकाले क्षेत्रं गच्छति स्म।
सः परिश्रमेण भूमिं कृषति स्म। तस्य क्षेत्रे बहवः वृक्षाः आसन्।
सः वृक्षेभ्यः फलानि प्राप्नोति स्म। कृषकः पर्यावरणस्य संरक्षणम्
अपि करोति स्म। सः ग्रामवासिभ्यः वृक्षारोपणस्य महत्त्वं कथयति स्म।
(i) कृषकः प्रतिदिनं कुत्र गच्छति स्म?
(ii) सः कथं भूमिं कृषति स्म?
(iii) तस्य क्षेत्रे के आसन्?
(iv) कृषकः ग्रामवासिभ्यः कस्य महत्त्वं कथयति स्म?
प्रश्न 18. पत्रम् / आवेदनपत्रम् लिखत। 4
भवान्/भवती दशमकक्षायाः छात्रः/छात्रा अस्ति। विद्यालये
पुस्तकालयस्य कृते संस्कृतपुस्तकानां व्यवस्था करवितुं
प्रधानाचार्यं प्रति आवेदनपत्रं लिखत।
अथवा
स्वमित्रं प्रति परीक्षायाः तयारीविषये पत्रं संस्कृतेन लिखत।
प्रश्न 19. निम्नलिखितेषु एकस्मिन् विषये संस्कृतेन निबन्धं लिखत। 4
(i) मम विद्यालयः
(ii) पर्यावरणसंरक्षणम्
(iii) मम प्रियः मित्रम्
(iv) वृक्षाणां महत्त्वम्
कक्षा – 10वीं
विषय – संस्कृतम्
त्रैमासिक परीक्षा 2026-27
सम्पूर्ण उत्तरमाला
प्रश्न 1. उचित विकल्प चुनकर लिखिए –
(i) ‘शुचिपर्यावरणम्’ पाठे मुख्यतः कस्य महत्त्वं प्रतिपादितम् अस्ति?
उत्तर – (ब) पर्यावरणस्य
(ii) ‘वृक्षाः’ अस्माकं किं कुर्वन्ति?
उत्तर – (अ) पर्यावरणं शुद्धं कुर्वन्ति
(iii) ‘बुद्धिर्बलवती सदा’ पाठस्य मुख्यसन्देशः कः अस्ति?
उत्तर – (ब) बुद्धेः महत्त्वम्
(iv) ‘जननी तुल्यवत्सला’ पाठे कस्य स्नेहः वर्णितः अस्ति?
उत्तर – (स) मातुः
(v) ‘सुभाषितानि’ पाठे मुख्यतः के विषयाः प्रतिपादिताः सन्ति?
उत्तर – (अ) सदाचारः
(vi) ‘प्रकृतिः’ अस्माकं जीवनस्य _______ अस्ति।
उत्तर – (ब) आधारः
प्रश्न 2. रिक्तस्थानानि पूरयत –
(i) झूरी नामकः कृषकः आसीत्।
(ii) प्रेमचन्दस्य वास्तविकं नाम धनपतरायः आसीत्।
(iii) कबीरस्य भाषा सधुक्कड़ी आसीत्।
(iv) बाह्याडम्बरस्य विरोधः कबीरः करोति।
(v) नीरं जीवनस्य आधारम् अस्ति।
(vi) बालिका विद्यालयं गच्छति।
प्रश्न 3. सत्यं / असत्यं लिखत –
(i) ‘शुचिपर्यावरणम्’ पाठे पर्यावरणस्य महत्त्वं वर्णितम् अस्ति।
उत्तर – सत्यम्
(ii) वृक्षाः केवलं काष्ठं ददति।
उत्तर – असत्यम्
(iii) बुद्धिः मनुष्यस्य महत्त्वपूर्णं बलम् अस्ति।
उत्तर – सत्यम्
(iv) माता पुत्रे सर्वाधिकं स्नेहं करोति।
उत्तर – सत्यम्
(v) सुभाषितानि सदाचारस्य शिक्षां ददति।
उत्तर – सत्यम्
(vi) प्रकृतेः संरक्षणं आवश्यकं नास्ति।
उत्तर – असत्यम्
प्रश्न 4. उचितं योजयत –
(i) शुचिपर्यावरणम् — पर्यावरणस्य महत्त्वम्
(ii) बुद्धिर्बलवती सदा — बुद्धेः महत्त्वम्
(iii) जननी तुल्यवत्सला — मातृस्नेहः
(iv) सुभाषितानि — सदाचारः
(v) वृक्षाः — पर्यावरणस्य आधारः
(vi) प्रकृतिः — जीवनस्य आधारः
प्रश्न 5. एकवाक्येन उत्तरं लिखत –
(i) पर्यावरणस्य संरक्षणं किमर्थम् आवश्यकम्?
उत्तर – स्वस्थजीवनाय पर्यावरणस्य संरक्षणम् आवश्यकम्।
(ii) वृक्षाः अस्मभ्यं किं ददति?
उत्तर – वृक्षाः अस्मभ्यं प्राणवायुम्, फलानि, छायां च ददति।
(iii) बुद्धेः महत्त्वं किम्?
उत्तर – बुद्ध्या मनुष्यः कठिनकार्याणि अपि सरलतया करोति।
(iv) माता पुत्रं कथं पालयति?
उत्तर – माता पुत्रं प्रेम्णा वात्सल्येन च पालयति।
(v) सुभाषितानि किं शिक्षयन्ति?
उत्तर – सुभाषितानि सदाचारस्य सद्व्यवहारस्य च शिक्षां ददति।
(vi) प्रकृतिः अस्माकं कृते किं करोति?
उत्तर – प्रकृतिः अस्मभ्यं जीवनस्य आवश्यकसाधनानि ददाति।
प्रश्न 6. पाठगत प्रश्नोत्तर –
(i) पर्यावरणस्य संरक्षणं किमर्थम् आवश्यकम्?
उत्तर – पर्यावरणं शुद्धं स्वस्थं च भवति चेत् मानवजीवनं सुखमयं स्वस्थं च भवति। अतः पर्यावरणस्य संरक्षणम् आवश्यकम्।
(ii) वृक्षाणां महत्त्वं किम्?
उत्तर – वृक्षाः प्राणवायुं ददति, वायुमण्डलं शुद्धं कुर्वन्ति, फलानि-फूलानि च ददति। ते अस्मभ्यं छायां काष्ठं च ददति।
(iii) बुद्धेः महत्त्वं कथं ज्ञायते?
उत्तर – बुद्ध्या मनुष्यः संकटात् मुक्तः भवति तथा कठिनकार्याणि सरलतया सम्पादयति। अतः बुद्धिः बलात् श्रेष्ठा अस्ति।
(iv) माता पुत्रे कथं स्नेहं करोति?
उत्तर – माता पुत्रं स्वजीवनात् अपि अधिकं प्रेम करोति। सा पुत्रस्य सुखदुःखयोः सदा सहभागी भवति।
(v) सुभाषितानि अस्मान् किं शिक्षयन्ति?
उत्तर – सुभाषितानि अस्मान् सत्यं वदितुं, सदाचारं कर्तुं तथा सद्व्यवहारं कर्तुं शिक्षयन्ति।
(vi) प्रकृतेः संरक्षणं कथं कर्तव्यम्?
उत्तर – वृक्षारोपणेन, जलसंरक्षणेन, प्रदूषणनिवारणेन च प्रकृतेः संरक्षणं कर्तव्यम्।
(vii) वृक्षाः पर्यावरणस्य संरक्षणे कथं सहायकाः भवन्ति?
उत्तर – वृक्षाः वायुमण्डलात् दूषितवायून् गृह्णन्ति तथा प्राणवायुं निष्कासयन्ति। अतः ते पर्यावरणं शुद्धं कुर्वन्ति।
प्रश्न 7. कः कं प्रति कथयति?
उत्तर – पाठानुसार वक्ता तथा श्रोता लिखितव्यौ।
उदाहरणम् –
“बुद्ध्या सर्वं साध्यते।” इति वाक्यं बुद्धेः महत्त्वं प्रतिपादयति।
प्रश्न 8. प्रश्ननिर्माणम् –
(i) वृक्षाः पर्यावरणं शुद्धं कुर्वन्ति।
प्रश्न – के पर्यावरणं शुद्धं कुर्वन्ति?
(ii) माता पुत्रं प्रेम्णा पालयति।
प्रश्न – माता पुत्रं केन पालयति?
(iii) मनुष्यः बुद्ध्या कार्यं करोति।
प्रश्न – मनुष्यः केन कार्यं करोति?
(iv) प्रकृतिः अस्मभ्यं जलं ददाति।
प्रश्न – प्रकृतिः अस्मभ्यं किं ददाति?
प्रश्न 9. कण्ठस्थ श्लोक लिखत –
(i)
सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात्
न ब्रूयात् सत्यमप्रियम्।
प्रियं च नानृतं ब्रूयात्
एष धर्मः सनातनः॥
(ii)
विद्या ददाति विनयं
विनयाद् याति पात्रताम्।
पात्रत्वाद् धनमाप्नोति
धनाद् धर्मं ततः सुखम्॥
प्रश्न 10. वाच्यपरिवर्तनम् –
(i) बालकः पुस्तकं पठति।
उत्तर – बालकेन पुस्तकं पठ्यते।
(ii) छात्रः संस्कृतं पठति।
उत्तर – छात्रेण संस्कृतं पठ्यते।
(iii) बालिका गीतं गायति।
उत्तर – बालिकया गीतं गीयते।
प्रश्न 11. अशुद्ध-कारक-संशोधनम् –
(i) बालकः गुरुणा नमति।
शुद्ध वाक्यम् – बालकः गुरुम् नमति।
(ii) रामः विद्यालयेन गच्छति।
शुद्ध वाक्यम् – रामः विद्यालयं गच्छति।
(iii) छात्रः पुस्तकेन पठति।
शुद्ध वाक्यम् – छात्रः पुस्तकं पठति।
प्रश्न 12. पाठगत रिक्तस्थान पूर्ति –
(i) माता पुत्राय स्नेहं करोति।
(ii) वृक्षाः प्राणवायुं ददति।
(iii) बुद्धिः बलात् श्रेष्ठा अस्ति।
(iv) प्रकृतिः अस्माकं जीवनस्य आधारः अस्ति।
प्रश्न 13. कथाक्रम संयोजनम् –
सही क्रम –
- सिंहः जाले बद्धः अभवत्।
- मूषकः तस्य साहाय्यं कर्तुम् आगच्छत्।
- मूषकः स्वदन्तैः जालं कर्तितवान्।
- सिंहः जालात् मुक्तः अभवत्।
अतः क्रमः –
(1) → (2) → (3) → (4)
प्रश्न 14. गद्यांशम् – उत्तराणि
(i) गद्यांशस्य उचितं शीर्षकम् किम्?
उत्तर – वृक्षाणां महत्त्वम्।
(ii) वृक्षाः किं ददति?
उत्तर – वृक्षाः प्राणवायुं, फलानि, छायां च ददति।
(iii) वृक्षाः वातावरणं कथं शुद्धं कुर्वन्ति?
उत्तर – वृक्षाः दूषितवायून् गृह्णन्ति तथा प्राणवायुं निष्कासयन्ति।
(iv) वृक्षाणां संरक्षणं कर्तव्यम् वा?
उत्तर – आम्, वृक्षाणां संरक्षणं अवश्यम् कर्तव्यम्।
प्रश्न 15. पद्यांशम् – उत्तराणि
“सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात्
न ब्रूयात् सत्यमप्रियम्।”
(i) कः सत्यं ब्रूयात्?
उत्तर – मनुष्यः सत्यं ब्रूयात्।
(ii) किं न ब्रूयात्?
उत्तर – सत्यम् अप्रियं न ब्रूयात्।
(iii) श्लोकस्य मुख्यसन्देशः कः?
उत्तर – मनुष्येण सत्यं प्रियं च वचनं वक्तव्यम्।
प्रश्न 16. नाट्यांशम् – उत्तराणि
(i) नाट्यांशे मुख्यतः कस्य संवादः अस्ति?
उत्तर – नाट्यांशे पात्राणां परस्परं संवादः अस्ति।
(ii) पात्रस्य भावः कः अस्ति?
उत्तर – पात्रस्य भावः स्नेहपूर्णः तथा सहायकः अस्ति।
(iii) संवादात् किं शिक्षा प्राप्यते?
उत्तर – परस्परसहयोगस्य, सद्व्यवहारस्य तथा प्रेमस्य शिक्षा प्राप्यते।
प्रश्न 17. अपठित गद्यांशम् – उत्तराणि
(i) कृषकः प्रतिदिनं किं करोति?
उत्तर – कृषकः प्रतिदिनं क्षेत्रे परिश्रमं करोति।
(ii) कृषकस्य जीवनं कथम् अस्ति?
उत्तर – कृषकस्य जीवनं परिश्रमपूर्णम् अस्ति।
(iii) कृषकः कस्य महत्त्वं जानाति?
उत्तर – कृषकः जलस्य, भूमेः तथा प्रकृतेः महत्त्वं जानाति।
(iv) अस्माभिः कृषकेभ्यः किं कर्तव्यम्?
उत्तर – अस्माभिः कृषकेभ्यः सम्मानः कर्तव्यः।
प्रश्न 18. पत्रम् / आवेदनपत्रम्
(अ) संस्कृत-पुस्तकप्राप्तये प्रधानाचार्याय आवेदनपत्रम्
सेवायाम्,
श्रीमान् प्रधानाचार्यमहोदयः,
शासकीय उच्चतर माध्यमिक विद्यालयः,
हटा, दमोह।
विषयः – संस्कृतपुस्तकस्य प्रदानाय आवेदनम्।
महोदय,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् अहं दशमकक्षायाः छात्रः अस्मि। मम संस्कृतपुस्तकं नास्ति। पुस्तकस्य अभावेन मम अध्ययनं बाधितं भवति। अतः कृपया मह्यं संस्कृतपुस्तकं प्रदापयतु।
धन्यवादः।
भवदीयः
प्रियांशः
कक्षा – दशमी
(ब) मित्राय परीक्षाप्रस्तुतिविषये पत्रम्
प्रिय मित्र,
सप्रेम नमस्कारः।
अत्र कुशलं तत्रास्तु। मम परीक्षा समीपे एव अस्ति। अतः अहं प्रतिदिनं समयसारिणीं निर्माय अध्ययनं करोमि। सर्वेषां विषयाणां पुनरावृत्तिं करोमि। संस्कृतविषये व्याकरणस्य तथा पाठानां विशेषरूपेण अभ्यासं करोमि। त्वमपि नियमितरूपेण अध्ययनं कुरु।
तव मित्रम्
प्रियांशः
प्रश्न 19. निबंध लेखनम्
(अ) मम विद्यालयः
मम विद्यालयः अतीव सुन्दरः अस्ति। मम विद्यालयस्य नाम शासकीय उच्चतर माध्यमिक विद्यालयः अस्ति। विद्यालये विशालं भवनम् अस्ति। अत्र योग्याः शिक्षकाः शिक्षिकाः च सन्ति। विद्यालये पुस्तकालयः, प्रयोगशाला, क्रीडाङ्गणं च अस्ति। सर्वे छात्राः अनुशासनपूर्वकं अध्ययनं कुर्वन्ति। अहं मम विद्यालयं बहु प्रेम करोमि।
(ब) पर्यावरणसंरक्षणम्
पर्यावरणम् अस्माकं जीवनस्य आधारः अस्ति। शुद्धं पर्यावरणं स्वस्थजीवनाय आवश्यकम् अस्ति। वृक्षाः पर्यावरणस्य रक्षणं कुर्वन्ति। अतः अधिकाधिकाः वृक्षाः रोपणीयाः। जलस्य संरक्षणं कर्तव्यम्। वायुप्रदूषणं, जलप्रदूषणं च निवारणीयम्। अस्माभिः प्रकृतेः संरक्षणाय सदैव प्रयत्नः करणीयः।
(स) मम मित्रम्
मम एकः प्रियः मित्रः अस्ति। तस्य नाम राहुलः अस्ति। सः सरलः, विनयी, परिश्रमी च अस्ति। सः मम अध्ययनकार्ये सदैव साहाय्यं करोति। आवां मिलित्वा अध्ययनं क्रीडां च कुर्वः। सः सर्वेषां प्रति सद्व्यवहारं करोति। अतः सः मम प्रियतमः मित्रः अस्ति।
(द) वृक्षाणां महत्त्वम्
वृक्षाः अस्माकं जीवनस्य आधाराः सन्ति। ते अस्मभ्यं प्राणवायुं ददति। वृक्षाः फलानि, पुष्पाणि, काष्ठं, छायां च ददति। ते वायुमण्डलं शुद्धं कुर्वन्ति। वृक्षाः वर्षां आकर्षयन्ति तथा भूमिक्षरणं निवारयन्ति। अतः अस्माभिः अधिकाधिकाः वृक्षाः रोपणीयाः तथा तेषां संरक्षणं कर्तव्यम्।
